على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3594
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
سازوارى داده شده و تاليف كرده شده و الفت داده شده و همخو كرده شده . و عدد هزار كامل شده . مؤلف ( mo'allef ) ص . ع . آنكه عدد هزار را كامل مىكند . و آنكه دو چيز را بهم پيوسته مىكند و آنكه با هم فراهم مىكند و گرد هم مىآورد . و آنكه كتاب تاليف مىكند . مؤلف ( mo'allef ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه مطالب متفرق را فراهم كرده و گرد هم آورده كتابى تاليف مىكند و مصنف . مؤلفات ( mo'allaf t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كتابهاى تأليف شده . مؤلفة القلوب ( mo'allafat - ol ) ( qolub ) ا . ع . بعضى از سادات عرب كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله باستمالت دلهاى ايشان و احسان و مودت دربارهء ايشان مأمور گرديد و از صدقات به آنان مرحمت مىفرمود يا براى دفع اذيت و يا جهة طمع در اسلام و يا براى آنكه در اسلام پايدار باشند و يا براى اينكه ديگران رغبت در اسلام كنند . مؤلل ( mo'allel ) ص . ع . آنكه تيز مىنمايد و ستيخ مىكند . مؤللة ( mo'allalat ) ص . ع . اذن مؤللة : گوشهاى ستيخ كرده . مؤلم ( mo'lem ) ص . ع . دردناك . مولمول ( mul - mul ) پ . هر دو واو مجهول - كلمه امر يعنى باش و درنك كن و بجايى مرو . مولنجه ( mulanje ) ا . پ . كرمى كه در انبار غله افتد و همه را ضايع كند و شپشه نيز گويند . مولو ( mulu ) ا . پ . شاخ آهو كه قلندران و جوكيان هندوستان نوازند . و نى كه كشيشان در كليسيا نوازند . و زنك و حلقهاى چند كه زاهدان ترسا در درون دير نوازند و ناقوس . مولوج ( mavluj ) ص . ع . رجل مولوج : مرد سختى روزگار چشيده . و درد دندان رسيده . مولود ( mavlud ) ص . ع . زاييده شده . ج : مواليد . مولود ( mavlud ) ا . پ . مأخوذ از تازى - روز ولادت . و هنگام ولادت . و فرزند تازه زاييده شده و زاده و فرزند . و مولود شدن : متولد شدن و زاييده شدن . و عيد مولود : روز دوازدهم و يا هيفدهم ربيع الاول كه روز ولادت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله است . و ربيع المولود : ماه ربيع الاول . مولودى ( mavludi ) ص . پ . منسوب و متعلق بمولود . مولودة ( mavludat ) ص . ع . مؤنث مولود . مولوق ( mavluq ) ص . ع . مرد گرفتار باولق كه نوعى از ديوانگى است . مولولة ( mavlulat ) ص . ع . زن بانك و فرياد كننده . مولوى ( mavlavi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب بمولا و از القاب علما و دانشمندان بزرك . و نيز از القاب ملاى روم صاحب مثنوى . و مثنوى مولوى : كتاب مثنوى آن جناب . و كلاه مولوى : كلاه نمدى بلندى كه دراويش بر سر مىگذارند . و مولوىخانه : خانقاه دراويش . مولوى ( mavlaviyy ) ص . ع . منسوب بمولى . مولوية ( mavlaviyy t ) ا . ع . همتايى و مشابهت بموالى . و نيكوكارى . يق : فيه مولوية . موله ( mulah ) ا - ص . ع . عنكبوت . و بسوى دشت رها كرده . و ماء موله : آبى كه بسوى دشت آن را ول كرده باشند . موله ( movallah ) ص . ع . بچه جدا كرده از مادر . و ماء موله : آب ول كرده شده بسوى دشت . مولى ( mavl ) ا . ع . صاحب و مالك و خداوند . و آزاد كننده . و آزاد كرده . و قريب و نزديك مانند پسر عمو و جز آن . و همنشين و دوست و همسايه . و همسوگند . و ياريگر و مددگار . و پسر . و عمو و برادر پدر . و بمهمانى فرود آينده . و شريك و انباز . و پسر خواهر . و پرورنده و نعمت دهنده . و نعمت داده شده . و مهربان . و پيرو . و داماد . و شوى خواهر و خسر . ج : موالى . و گاه باشد مولى را بمعنى جمع استعمال كنند . و قوله تعالى : وَ إِنِّي خِفْتُ الْمَوالِيَ مِنْ وَرائِي اى بنى العم . و قولهم : هم موالى بنى هاشم : يعنى آزاد كرده شدگان بنى هاشماند . مؤلى ( mo'li ) ص . ع . كسى كه سوگند مىخورد . مولى ( muli ) ا . پ . كسى كه معشوق دارد . و درنك و تانى و تأخير . و ناز كننده و غمزهكننده . و نام دارويى كه كميز را افزون كند و به اين معنى اخير مأخوذ از يونانى مىباشد . و نيز مولى : نام طايفهاى كه كارشان دزدى است . ج : موليان . موليان ( muliy n ) پ . ج . مولى . موليان ( muliy n ) ا . پ . نام رودخانهاى در بخارا . موليدن ( mulidan ) ف ل م . پ . واو مجهول - ديرى كردن و درنگى كردن